Matka Joanna od Aniołów
Reżyseria: Jerzy Kawalerowicz
Film fabularny
Produkcja: Polska
Rok produkcji: 1960
Premiera: 1961. 02. 09
Gatunek: Film psychologiczny
Dane techniczne: Czarno-biały. 103 min.
Scenariusz: Tadeusz Konwicki, Jerzy Kawalerowicz
Zdjęcia: Jerzy Wójcik
Oświetlenie: Aleksander Lewandowski
Scenografia: Roman Mann, Tadeusz Wybult
Kostiumy: Roman Mann, Tadeusz Wybult
Muzyka: Adam Walaciński
Montaż: Wiesława Otocka
Charakteryzacja: Teresa Tomaszewska, Roman Kęsikowski
Kierownictwo produkcji: Ludwik Hager
Produkcja: Studio Filmowe (d. Zespół Filmowy) Kadr
Atelier: Wytwórnia Filmów Fabularnych (Łódź)
Laboratorium: Wytwórnia Filmów Fabularnych (Łódź)
Obsada aktorska:
Lucyna Winnicka (matka Joanna od Aniołów), Mieczysław Voit (2 role: ksiądz Józef Suryn, rabin), Anna Ciepielewska (siostra Małgorzata), Maria Chwalibóg (karczmarka Antosia), Kazimierz Fabisiak (ksiądz Brym), Stanisław Jasiukiewicz (Chrząszczewski), Zygmunt Zintel (Wincenty Wołodkowicz), Jerzy Kaczmarek (Kaziuk), Franciszek Pieczka (Odryn), Jarosław Kuszewski (Juraj), Lech Wojciechowski (Piątkowski), Marian Nosek, Jerzy Walden, Marian Nowak, Zygmunt Malawski (ksiądz egzorcysta)
Opis:
Scenariusz tego filmu powstał na motywach znanego opowiadania Jarosława Iwaszkiewicza. Akcja utworu literackiego i filmu toczy się w XVIII wieku na Smoleńszczyźnie, w położonym na odludziu klasztorze. Miejscowe zakonnice, wraz z ich przeoryszą Joanną opętał diabeł. Z pomocą zgromadzeniu przybywa młody egzorcysta - ksiądz Suryn. Jego zabiegi, modlitwa i umartwienia okazują się jednak bezowocne. Co więcej, kapłanowi zaczyna się udzielać atmosfera dziwnego niepokoju, panująca w klasztorze. Coraz częściej przeżywa duchowe rozterki, coraz częściej czuje się zagubiony. Nie zdaje sobie sprawy, że u źródła jego problemów tkwi jak najbardziej świecka miłość do matki Joanny. To ona popycha Suryna do dramatycznego kroku. Ksiądz postanawia uleczyć ukochaną kobietę nawet za cenę grzechu śmiertelnego... Rabin, u którego szuka pomocy, wyjawia mu prawdę: "Miłość jest na dnie wszystkiego". Do ludzkiej, ziemskiej miłości nie chcą jednak, nie mogą, czy też nie są w stanie się przyznać ani ksiądz Suryn, ani Matka Joanna od Aniołów. Opowiadanie Iwaszkiewicza, nasycone atmosferą niesamowitości i mrocznego mistycyzmu, jest również subtelną analizą ludzkich uczuć. Właśnie skomplikowana materia uczucia, łączącego Suryna i Joannę najbardziej zafrapowała scenarzystów. Jerzy Kawalerowicz tak mówił o tym w jednym z wywiadów: "W noweli Iwaszkiewicza zainteresowała mnie sprawa, która jest bardzo bliska nam wszystkim: sprawa uczuć. To jest film o naturze człowieka. Mimo bardzo specyficznego doboru postaci i realiów rozgrywa się w filmie konflikt uczuć ludzi w habitach o psychice ludzi bez habitów". Mimo tak jednoznacznych deklaracji "Matka Joanna od Aniołów" nie poddaje się jednoznacznej interpretacji. "Klasztorny melodramat", traktat o konflikcie "boskości" i "ludzkości" w człowieku, filozoficzna rozprawa na temat problemu zła? "Matka Joanna..." do dziś frapuje, zastanawia, intryguje, prowokuje do kolejnych pytań...
Nagrody:
1961 - Cannes (MFF)-Nagroda Specjalna Jury
1961 - Lucyna Winnicka Nagroda Francuskiej Akademii Filmowej-Kryształowa Gwiazda
1961 - Syrenka Warszawska (nagroda Klubu Krytyki Filmowej SDP)-w kategorii filmu fabularnego
1961 - Złota Kaczka (przyznawana przez pismo "Film") w kategorii: najlepszy film polski; przyznana w 1962
1962 - Jerzy Kawalerowicz Nagroda Ministra Kultury i Sztuki I stopnia
1962 - Jerzy Wójcik Nagroda Ministra Kultury i Sztuki I stopnia
1963 - Oberhausen (MFF Krótkometrażowych)-nagroda młodych krytyków zachodnioniemieckiech
1966 - Lucyna Winnicka Panama (MFF)-nagroda "Tribunascope"
1966 - Anna Ciepielewska Panama (MFF)-nagroda "Tribunascope"
1966 - Zygmunt Zintel Panama (MFF)-nagroda "Tribunascope"
