Zaklęte rewiry

Reżyser II: Halina Garus, Miroslav Dvoracek
Scenariusz: Pavel Hajny
Zdjęcia: Miroslav Ondricek
Scenografia: Tadeusz Wybult, Milan Nejedly
Kostiumy: Teodor Pistek, Ewa Braun
Muzyka: Jerzy Matuszkiewicz
Montaż: Elżbieta Kurkowska
Charakteryzacja: Jiri Hurych
Kierownictwo produkcji: Tadeusz Drewno, Jan Suster
Kierownictwo produkcji II: Wiesława Borecka
Produkcja: Studio Filmowe (d. Zespół Filmowy) Tor, Dramaturgicka Skupina dr. V. Kaliny
Atelier: Wytwórnia Filmów Fabularnych (Łódź), Studio Filmowe Barrandov
Laboratorium: Wytwórnia Filmów Fabularnych (Łódź), Studio Filmowe Barrandov
Obsada aktorska:
Marek Kondrat (Roman Boryczko), Roman Wilhelmi (Robert Fornalski), Roman Skamene (Fryc), Cestimir Randa (Pancer), Michał Pawlicki (Albin), Martin Hron (Henek), Stanisława Celińska (Hela), Joanna Kasperska (Paulina), Jaroslava Schallerova (Zośka), Włodzimierz Boruński (redaktor), Czesław Wołłejko (baron Humaniewski), Tadeusz Drozda (kelner), Zdzisław Maklakiewicz (kelner), Vaclav Lohnisky (kelner), Bronislav Poloczek (kelner), Stanisław Zaczyk (rotmistrz)

Opis:

Ekranizacja głośnej przed wojną powieści "Zaklęte rewiry" Tadeusza Kurtyka, znanego pod pseudonimem Henryk Worcell. Autor na podstawie własnych obserwacji i doświadczeń, które posiadł terminując przez kilka lat jako kelner w krakowskim Grand Hotelu, przedstawił "od kuchni" wielką restaurację z lat trzydziestych. Po raz pierwszy książka wydana została w roku 1936, później doczekała się kilku wznowień. Reżyser Janusz Majewski, autor filmów "Zazdrość i medycyna", "Sublokatorka", znalazł w tej interesującej powieści idealny materiał do filmowej adaptacji.
Początek lat 30-ych. Kilkunastoletni Roman Boryczko zostaje przyjęty jako pomywacz do restauracji wielkiego hotelu "Pacyfik". Mieszka w obskurnej klitce z chłopcem z bufetu. Frycem. Bystry i chętny, szybko zdobywa sympatię i awansuje - dzięki Frycowi - do bufetu. Obaj chłopcy uczą się do egzaminu kelnerskiego. Romkowi podoba się jedna z pracujących w restauracji dziewcząt, Zośka, ale właściciel hotelu stary Pancer, wyrzuca ją za jakieś przewinienie. Chłopca natomiast prześladuje brutalny i złośliwy kelner Fornalski. Także kierownik restauracji Albin, bratanek Pancera wystawia często Romka na ciężkie próby. Któregoś dnia daje mu szansę awansu na pikolaka, ale kosztem Fryca, któremu Romek zawdzięcza miejsce w bufecie. Chłopiec daje się skusić, gorzko przeżywając ten "sukces". Jako pikolak podlega Romek Fornalskiemu, który nie szczędzi mu razów i złośliwości. Z czasem cierpliwość chłopca wyczerpuje się - wykorzystując sposób wskazany przez jednego z kolegów, Henka, wybija w kasie "ślepy" kwit na 50 złotych: Fornalski musi zapłacić za swą brutalność. Za sprawcę uznaje Henka, toteż Romek przyznaje się i obaj zostają pobici. Któregoś dnia kelner Synajski, poślizgnąwszy się na upuszczonej przez Fornalskiego cytrynie, łamie kręgosłup i umiera. Romek zdobywa się na odwagę i wypomina Fornalskiemu, że nie pozwolił Frycowi pod­nieść cytryny. Kelner bije go tak ciężko, że sam jest przerażony skutkami swojej brutalności i proponuje Romkowi odszkodowanie w obawie skargi do Związku Kelnerów. Romek nie przyjmuje pieniędzy, godzi się natomiast na układ z Fornalskim: obaj zaprzestają prześladowań. Podczas balu sylwestrowego w restauracji Romek nie wykonuje polecenia Pancera; grozi mu wyrzucenie z pracy, ale wstawiennictwo Albina umożliwia mu pozostanie na próbny miesiąc. Wkrótce bez trudności zdaje egzamin kelnerski, nawiązuje też romans z Helą. Fryc oblewa egzamin i usiłuje popełnić samobójstwo w hotelowej toalecie. Uratowany przez kolegów zostaje zwolniony z pracy, gdyż stary Pancer nie chce tolerować sprawców "skandali"... Romek zostaje kelnerem, teraz on kieruje pikolakami. Któregoś dnia zdenerwowany, policzkuje niezdarnego pikolaka Rudka - jak kiedyś jego Fornalski. Szczęście z Hele nie trwa długo; za ten romans właśnie stary Pancer zwalnia ją z pracy. Hela wraca do domu, a odprowadzający ją Romek spotyka na stacji Fryca, w żałosnym stanie... Otwiera się nowa perspektywa awansu: Fornalski ma zostać kierownikiem restauracji na miejsce Albina, zwalnia się więc jego miejsce. Romek zaprzepaszcza jednak szansę, kiedy wyprowadzony z równowagi - w obronie własnej godności - obraża klienta. Fornalski, który skrycie nienawidzi Romka, sądzi, że tym razem Pancer mu nie daruje. Właściciel ma jednak poważniejszy kłopot: wykrył urządzenie pozwalające inkasować pieniądze poza ewidencją kasową. Romek domyśla się, że złodziejem jest Fornalski, którego konszachty z kasjerką od dawna obserwował, nie zdradza jednak tych podejrzeń Pancerowi. Henek wyjaśnia Romkowi, że to Fornalski doniósł właścicielowi o jego romansie z Helą. Chłopiec nie może już tego znieść i demonstracyjnie wypowiada pracę. Ta decyzja zaskakuje Fornalskiego: był pewien, że tym razem Ro­mek go zadenuncjuje...

Nagrody:

1975 - Roman Wilhelmi Gdynia (do 1986 Gdańsk) (Festiwal Polskich Filmów Fabularnych)-Nagroda za pierwszoplanową rolę męską
1975 - Stanisław Piotrowski Gdynia (do 1986 Gdańsk) (Festiwal Polskich Filmów Fabularnych)-Nagroda za dźwięk
1976 - Janusz Majewski Syrenka Warszawska (nagroda Klubu Krytyki Filmowej SDP)-w kategorii filmu fabularnego na LLF w Łagowie uznając za najlepszy film polski wyświetlany na ekranach w sezonie 1975/76
1977 - Janusz Majewski Panama (MFF)-nagroda za reżyserię
1977 - Marek Kondrat Panama (MFF)-nagroda aktorska
1977 - Pavel Hajny Panama (MFF)-nagroda za scenariusz
1976 - Marek Kondrat Złota Kamera (przyznawana przez pismo "Film") w kategorii: debiut aktorski; przyznana za rok 1975; nazwa nagrody: Nagroda "Filmu"

Źródło: www.filmpolski.pl